23 May 2025, GEORGIA ECONOMOU, News 24/7
Interview (el)

Heiner Goebbels prepares excavation in Piräus 260

The performance "Schllemann III" is the result of a many years of artistic course that spans different venues and times, bridging History with contemporary theatrical and musical creation. It is a multidimensional performance that focuses on the excavation and interpretation of History, offering new spaces of experience for the public, allowing the re-examination of our perception of the past and History.
The starting point for the project is the design of Troy, as it was reflected in the diary narration of Henry Schliemann during his excavations in the area of Troy from 1871 to 1873.
The show incorporates voices, performers and musicians, interacting with a motley textual and musical material, including excerpts from "Iliad", the opera of Hector Berlioz "The Trojans", folk songs, electronic sounds, as well as pre-recorded tracks.
The result is a series of distinct "excavations", where the excavation of the past is not only about Schliemann's attempt to discover the remains of Troy, but also the footprint of the places and forms that the work has taken in previous versions.

From a biographical excavation in Schliemann III

Heiner Goebbels explains to NEWS 24/7 that he chose Schliemann and Troy as a starting point perhaps because he has been trained in a classical high school, where he studied ancient Greek and Latin for many years. “This is not something that helped me especially when I visit Greece today, but it explains any attraction to these issues and the times in general.

But reading Schliemann’s excavation report, I was rather shocked by his arrogance, megalomania and his methods of work.

The Schliemann III performance approaches History as a process of "excavation." How does this idea translate into a stage experience for the audience?

“Initially this became a biographical excavation, because Michael Simon and I created together the first version of this musical-theatrical experience in Frankfurt in 1990. Then, we turned it into a purely acoustic radio project titled "Schliemanns Radio" in 1993, and the sets we reconstructed on a smaller scale as the "Sliemann Construction Site" in 1997 for the inauguration of Thision Theatre in Athens. So my last encounter with Schliemann's material was nearly 30 years ago.

This means that not only memories are lost. Materials, recordings, books, etc. must be excavated in basements and studios – for example, 40-year-old multi-channel recording machines must be “convinced” of running again in another century...

The opportunity to turn it into a stage experience is very exciting, especially because the huge spaces at Peiraios 260 open doors that we did not have before: opportunities for sound, distances, views on a much larger scale.”

The show brings together the Iliad, the Berlioz, folk songs and electronic sounds. How does this pluralism come about and what role does the coexistence of these materials play?

“Isn’t this a question that can only be answered by the viewer and the listener after the performance? I say this because I preferred a non-hierarchical and non-linear coexistence of these diverse sources and materials, which allows for very different and individual approaches on the part of the audience. Some may be fascinated by space, some people can make personal connections between words and music, etc. – the combinations are infinite.”

How do you work with silence? Is it also a "layer" in the excavation?

“I hope so.”

What does it mean for you to present “Schliemann III” at Peiraios 260, in a landmark year for the Festival? How does this context affect your approach to the project?

“I have never attended a performance at the Athens Epidaurus Festival and its incredible tradition frightens me. And just seeing the location last year for the first time was an incredible experience. I only once had the opportunity to perform at the Delphi Stadium during the Theatre Olympiads with “The Liberation of Prometheus” in a text by Heiner Müller in 1995.

The performance includes an excerpt from the song "Makri" (Away), part of the unpublished musical work of Thanasis Moraitis, based on poems by K. P. Kavafis, titled "In You I Turn Around, O Art of Poetry". What led you to choose this particular passage for the project?

“It was a wonderful proposal from Lydia Koniordou, who had also participated in the performance at Thiseion Theatre. All my works are usually developed together with the team and the performers.”

You're working with Michael Simon again. How has this artistic relationship evolved over the years?

“We created two performances together – very different and also technically ambitious, both were very well accepted. For me, these were my first steps in musical theatre. Then, we followed different paths for a long time, each created his own works, developed his own aesthetics and worked as a professor in various institutions. We have kept in touch and now we have the opportunity to work together again and with great harmony.”

In your work, history is not static. What is the role of the artist in its "rewording"? In an era of information overload, how can art create "spaces of experience" with meaning?

“History is not static, but ‘history repeats itself’ – as Gertrude Stein used said in her book ‘Wars I Have Seen’. And she was talking, not just about her time in France during World War II, but especially about Shakespeare. This text, for example, I turned into a stage concert for musical ensembles. I can't speak for other artists, but many of my works deal with anachronic references - creating moments where different temporalities communicate with each other. That doesn't mean my works aren't contemporary. On the contrary, they are expanding the space for reflection.”

Ο ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΧΑΙΝΕΡ ΓΚΑΙΜΠΕΛΣ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΑΝΑΣΚΑΦΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 260

Από μία βιογραφική ανασκαφή στο Σλήμαν ΙΙΙ

Ο Χάινερ Γκαίμπελς εξηγεί στο NEWS 24/7 πως επέλεξε τον Σλήμαν και την Τροία ως σημείο εκκίνησης ίσως γιατί έχει εκπαιδευτεί σε κλασικό γυμνάσιο, όπου και σπούδασε για πολλά χρόνια αρχαία ελληνικά και λατινικά. “Αυτό δεν είναι κάτι που με βοήθησε ιδιαίτεραόταν επισκέπτομαι την Ελλάδα σήμερα, εξηγεί όμως την όποια κάποια έλξη για αυτά τα θέματα και τις εποχές γενικά.

Όμως, διαβάζοντας την αναφορά ανασκαφής του Σλήμαν, ήμουν μάλλον σοκαρισμένος από την αλαζονεία του, τη μεγαλομανία και τις μεθόδους δουλειάς του…” αναφέρει.

Η παράσταση Σλίμαν III προσεγγίζει την Ιστορία ως μια διαδικασία «ανασκαφής». Πώς μεταφράζεται αυτή η ιδέα σε μια σκηνική εμπειρία για το κοινό;

“Αρχικά αυτό έγινε και μια βιογραφική ανασκαφή, γιατί ο Michael Simon και εγώ δημιουργήσαμε μαζί την πρώτη εκδοχή αυτής της μουσικοθεατρικής εμπειρίας το 1990 στη Φρανκφούρτη. Στη συνέχεια, το μετατρέψαμε σε ένα καθαρά ακουστικό ραδιοφωνικό έργο με τον τίτλο «Schliemanns Radio» το 1993, και το σκηνικά ανασυνθέσαμε σε μικρότερη κλίμακα ως «Εργοταξίο Σλήμαν» το 1997 για τα εγκαίνια του Θεάτρου Θησείον στην Αθήνα. Έτσι, η τελευταία μου συνάντηση με το υλικό του Σλήμαν ήταν σχεδόν 30 χρόνια πριν.

Αυτό σημαίνει ότι δεν χάνονται μόνο οι μνήμες. Υλικά, ηχογραφήσεις, βιβλία κ.λπ. πρέπει να ανασκαφούν σε υπόγεια και στούντιο – για παράδειγμα, μηχανές πολυκαναλικής μαγνητοφώνησης 40 ετών πρέπει να “πειστούν” να ξανατρέξουν σε άλλον αιώνα…

Η ευκαιρία να το μετατρέψω τώρα σε μια σκηνική εμπειρία είναι πολύ συναρπαστική, ειδικά επειδή οι τεράστιοι χώροι στην Πειραιώς 260 ανοίγουν πόρτες που δεν είχαμε πριν: ευκαιρίες για ήχο, αποστάσεις, θέες σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα”.

Η παράσταση φέρνει μαζί την Ιλιάδα, τον Μπερλιόζ, λαϊκά τραγούδια και ηλεκτρονικούς ήχους. Πώς προκύπτει αυτή η πολυφωνία και ποιο ρόλο παίζει η συνύπαρξη αυτών των υλικών;

“Δεν είναι αυτή μια ερώτηση που μπορεί να απαντήσει μόνο ο θεατής και ο ακροατής μετά την παράσταση; Το λέω αυτό επειδή προτίμησα μία μη ιεραρχική και μη γραμμική συνύπαρξη αυτών των ποικίλων πηγών και υλικών, γεγονός που που επιτρέπει πολύ διαφορετικές και ατομικές προσεγγίσεις εκ μέρους του κοινού. Κάποιοι μπορεί να γοητευτούν από τον χώρο, κάποιοι να κάνουν προσωπικές συνδέσεις ανάμεσα σε λέξεις και μουσική κ.λπ. – οι συνδυασμοί είναι άπειροι.”

Πώς δουλεύετε με τη σιωπή; Είναι και αυτή μια «στρώση» στην ανασκαφή;

“Ελπίζω πως ναι”.

Τι σημαίνει για εσάς να παρουσιάσετε το «Σλήμαν III» στην Πειραιώς 260, σε μια χρονιά ορόσημο για το Φεστιβάλ; Πώς επηρεάζει αυτό το πλαίσιο την προσέγγισή σας στο έργο;

“Δεν έχω παρακολουθήσει ποτέ παράσταση στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και η απίστευτη παράδοσή του με φοβίζει. Και μόνο που είδα πέρυσι για πρώτη φορά την τοποθεσία ήταν μια απίστευτη εμπειρία. Μόνο μία φορά είχα την ευκαιρία να εμφανιστώ στο στάδιο των Δελφών κατά τις Θεατρικές Ολυμπιάδες με το «The Liberation of Prometheus» σε κείμενο του Heiner Müller το 1995”.

Η παράσταση περιλαμβάνει ένα απόσπασμα από το τραγούδι «Μακριά» (Away), μέρος του αδημοσίευτου μουσικού έργου του Θανάση Μωραΐτη, βασισμένο σε ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, με τίτλο «Σε Σένα Γυρνώ, Ω Τέχνη της Ποίησης». Τι σας οδήγησε να επιλέξετε αυτό το συγκεκριμένο απόσπασμα για το έργο;

“Ήταν μια υπέροχη πρόταση από τη Λυδία Κονιόρδου, η οποία είχε συμμετάσχει και στην παράσταση στο θέατρο Θησείον. Όλα τα έργα μου συνήθως αναπτύσσονται μαζί με την ομάδα και τους εκτελεστές.”

Συνεργάζεστε ξανά με τον Michael Simon. Πώς έχει εξελιχθεί αυτή η καλλιτεχνική σχέση με τα χρόνια;

“Δημιουργήσαμε δύο παραστάσεις μαζί – πολύ διαφορετικές και επίσης τεχνικά φιλόδοξες, και οι δύο έγιναν αποδεκτές. Για μένα, αυτά ήταν τα πρώτα βήματά μου στο μουσικό θέατρο. Στη συνέχεια, ακολουθήσαμε διαφορετικούς δρόμους για πολύ καιρό, ο καθένας δημιούργησε τα δικά του έργα, ανέπτυξε τη δική του αισθητική και εργάστηκε και ως καθηγητής σε διάφορους θεσμούς. Διατηρήσαμε επαφή και τώρα έχουμε την ευκαιρία να συνεργαστούμε ξανά και μάλιστα με μεγάλη αρμονία”.

Στο έργο σας, η Ιστορία δεν είναι στατική. Ποιος είναι αλήθεια ο ρόλος του καλλιτέχνη στην «αναδιατύπωσή» της; Σε μια εποχή υπερφόρτωσης πληροφοριών, πώς μπορεί η τέχνη να δημιουργήσει «χώρους εμπειρίας» με νόημα;

“Η Ιστορία δεν είναι στατική, αλλά «η ιστορία επαναλαμβάνεται» – όπως έλεγε η Γκέρτρουντ Στάιν στο βιβλίο της “Wars I have seen” (Πόλεμοι που έχω δει).Και μιλούσε, όχι μόνο για την εποχή της στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά κυρίως για τον Σαίξπηρ.

Αυτό το κείμενο, για παράδειγμα, το μετέτρεψα σε σκηνική συναυλία για μουσικά σύνολα. Δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους άλλων καλλιτεχνών, αλλά πολλά από τα έργα μου ασχολούνται με αναχρονιστικές αναφορές – δημιουργώντας στιγμές όπου διαφορετικές χρονικότητες επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα έργα μου δεν είναι σύγχρονα. Αντιθέτως, διευρύνουν τον χώρο για προβληματισμό”.